Beta Carotene – повеќе од само здравје на очите

Откривање на скриените придобивки од бета каротин

Бета-каротин често го краде центарот на вниманието поради неговата улога во поддршката на здравјето и видот на очите. Сепак, неговите придобивки се многу подалеку од самоодржување на добар вид. Ајде да Ве запознаеме подобро со него и да истражиме некои од помалку познатите предности на овој моќен антиоксиданс. Бета-каротинот е еден од групата на каротеноиди, тој има жолто-портокалова боја. Во природата постојат околу 700 различни каротеноиди, од нив околу 10% се наоѓаат во човечката храна, а околу 20 каротеноиди се наоѓаат во плазмата и ткивата на цицачите.
Главни плазма каротеноиди се: бета-каротен, лутеин и ликопен. Прв бета-каротинот го изолирал Wachenroder, а името му дал од грчкиот збор „бета“ и латинскиот карота“, што значи морков.

Врска меѓу бета-каротин и витамин а

Внесувањето на бета-каротин е важно за луѓето, бидејќи телото го претвора во витамин А – ретинол.
Бета-каротинот е провитамин на витамин А, односно во зависност од потребите витаминот А се синтетизира од него во црниот дроб. Бета каротинот не може да се предозира, бидејќи црниот дроб ја трансформира во витамин А само потребната количина.

Имунолошка поддршка

Антиоксиданти се супстанции кои имаат способност да ја намалат оксидацијата на молекулите, да ги заштитат клетките од дејството на слободните радикали. Слободните радикали се причина за многу болести, го зголемуваат ризикот од малигни болест и придонесуваат за побрзо стареење. Бета-каротенот е антиоксиданс кој учествува во неутрализација на процесите на оксидација во телото и во синтезата на протеини и антитела – имуноглобулини, што значи дека позитивно влијае на зголемување на имунитетот.
Значи, зајакнувањето на имунолошкиот систем на телото е една извонредна придобивка од бета каротин. Тој помага да се зајакне одбраната на телото од инфекции и болести преку поддршка на функцијата на различни имунолошки клетки и подобрување на севкупниот имунолошки одговор.

Бета-каротин за подобар вид

Јадете моркови за да имате подобар вид не е само легенда, бидејќи бета-каротенот кој се содржи во морковот е неопходен за нормалното ниво на витамин А кој е важен за правилно функционирање на видот. За ефектот на бета-каротинот врз здравјето на очите постојат повеќе студии. Врз основа на студија од 2016 година дојдено е до заклучок дека зголемениот внес на каротеноиди го намалува ризикот од макуларна дегенерација која е честа појава со возраста. Резултатите од друга студија од 2017 година исто така укажаа на фактот дека поголем внес на зеленчук и овошје што содржат бета-каротин, но и алфа-каротен и витамин Ц, може да има заштитен ефект од AMD – старечка макуларна дегенерација која е водечка причина за губење на видот кај луѓето постари од 50 години.

Бета-каротинот за превенција од рак и здраво срце

Соодветниот внес на бета-каротин, кој во организмот се претвора во витамин А, е корисен за состојбата на кожата. Тој може да заштити од алергии на сонце кои се манифестираат најчесто со црвен исип, оток и чешање и се јавуваат најчесто на почетокот на летната сезона како резултат на дејството на ултравиолетовото зрачење. Човечкото тело содржи пигмент меланин кој покрај што е важен за убавината на кожата има и заштитна функција од ефектот на ултравиолетовите зраци. Бета-каротинот го стимулира производството на колаген во организмот и токму за тоа неговата употреба како суплемент ни овозможува „бронзен тен“ и ефикасна заштита од штетните ефекти на ултравиолетовите зраци.

Бета-каротин за подобри когнитивни функции

За влијанието на бета-каротинот врз когнитивните функции постојат осум студии од 2018 год. кои го проучувале ефектот на антиоксидантите врз когнитивната функција. Според овие истражувања редовното земање антиоксиданти може да помогне и во борбата против когнитивното оштетување.

Бета-каротинот за превенција од рак и здраво срце

Важно е да се посвети особено внимание на бета каротенот и неговата улога во спречувањето на ракот. Неговото превентивно дејство се заснова на способноста да ги трансформира канцерогените производи во безбедни состојки. Бета-каротинот може да овозможи заштита и од атеросклероза, намалувајќи го ризикот од коронарни состојби (миокарден инфаркт, ненадејна срцева смрт). Долгорочните истражувања на американските научници докажаа дека со редовно внесување на бета-каротин, бројот на мажи кои страдаат од кардиоваскуларни заболувања или рак на простата бил двојно помал во споредба со оние кои не зеле бета каротин. Во планинска област во Кина – Лин Ксиан – научниците забележале дека стапката на рак на хранопроводот и влезот во желудникот е највисока во светот. Кинески и американски научници спровеле заедничко истражување во кое на најздравите луѓе на возраст од 40 до 69 години им била дадена комбинација од четири витамини (витамини А, Б, Ц и Е) и минерали – или плацебо. Кај луѓето кои зеле комбинација од витамин А и цинк, инциденцата на рак се намалила за 2/3, додека кај другите групи немало значителна промена. Според научниците, витаминот А штити од рак бидејќи промовира диференцијација на клетките, а со тоа спречува неконтролиран раст на туморот. Цинкот ја регулира циркулацијата на витаминот А во клетките. Набљудувањата покажуваат дека Јапонците и Норвежаните кои консумираат храна многу богата со бета каротин многу поретко се болни од рак на белите дробови, гркланот, фаринксот, усната шуплина, дебелото црево, простатата, матката и дојката.

Други придобивки од бета – каротин

Истражувањата што се вршени не се фокусирани само на важноста на бета-каротинот за подобрување на состојбата на очите, кожата и неговите антиоксидантни својства.
Студијата од 2016 година дава преглед на други истражени потенцијални ефекти и придобивки од каротеноидите врз човечкото тело меѓу кои се:

Дијабетес тип 2 – Исхраната богата со бета и алфа-каротин е поврзана со помал ризик од дијабетес тип 2.
Чувствителност на инсулин – бета-каротинот има позитивен ефект врз инсулинската чувствителност кај дебелите луѓе.
Труење со олово – Антиоксидативните својства на бета- каротин се важни во третманот на труење со олово.
Намалена апсорпција на холестерол – бета каротин покажува намалување на апсорпцијата на холестерол во цревата и негова поголема екскреција со измет.
Забавување на прогресијата на атеросклероза – каротеноидите во исхраната богата со 9-cis-β-каротин се корисни за забавување на прогресијата на атеросклероза, особено во исхраната со висока содржина на масти.